Falaqaynta GODOB iyo GALLAD

0

 

Falaqaynta GODOB iyo GALLAD

Bildresultat för godob iyo gallad

Dhiganaha Godob iyo Gallad, waa Buug falsafadeed yaab leh! Kuna baraya waxa ay ku tiirsan tahay, ama ay tahay nolosha aadanaha, gaar ahaan tan Soomaaliyeed. Waa sheeko daaha ka rogaysa “caddaalad iyo caddaalad darro, dulmane iyo dulmi fale, ma naxe iyo miskiin, gar iyo gardarro”, dhabbahana u xaaraysa garsoor iyo caddaalad. Mar haddii lagu yiri: “Caddaalad” waan hubaa inaad gucatay waaya dhib badan oo ku soo maray, Godob na lagaa galay, ama ruux aad taqaan lagu la kacay gabood fal. Haddaba dhiganaha Godob iyo Gallad, wuxuu dhexda kaa qotominayaa noloshii sillooneyd ee ay soo mareen bulshada Soomaaliyeed waayihii hore. Si gaar ah waxa uu ku barayaa halka aan ka taagneyn garsoorka iyo sinnaanta.

 

Qof waliba hadal, lase kala heli og. Qof waliba qoraa noqoy lase kala qalin togan e. Waxad la fajacaysaa sida farshaxanka leh ee qoraagu sheekada u dhilay, shaqalka na u ebyay shibbanahana u tooxay.

 

Buug qoriddu waxay wax badan la wadaagtaa geeda qoridda. Tus: farsama yaqaanku, marka uu doonayo inuu soo saaro agab lagu intifaacsado, wuxuu soo gooyaa geedkii uu u ishaartay inuu u qalmo agab, ka dib wuxuu ku sameeyaa dhex bixisayn iyo faagid, markuu jaran-jaradaas ka gudbo, ayuu gelinayaa qormo iyo xaadin, ka dib ayuu haddana ku farshaxameynayaa sallaxid iyo kaarteyn jihaysan. Sidaas si la mid ah ayaa qoruhu na buugga ugu dhigaaliyay sheeko kasmaal ah, balse, marka aad dheehanayso aad is leedahay waa tii adiga kugu dhacday, ama hebel ku dhacday, waa dhacdo hebel iyo goob hebel.

Gacalka ha iska boobin qoruhu kuma yaqaan adiga, basle, wuxuu dersay dhurka iyo dhaqanka Soomaalida, sidaas ayuuna u soo qaatay dhacdadii ku qabsatay ama qof aad taqaan qabsatay mid u eg oo aanba laga aqoon.

 

Haddaba dhiganaha Godob iyo Gallad waa dhigane ku baraya waayihii nololeed ee +- ee laga soo gudbay.

Sheekadu, waxay ka billaabaneysaa wiil da’ yar oo ka soo diga roganaya nolosha miyiga ee dhibka badan, Una soo wareegaya nolosha magaalada oo ka sii dhib badan, haddii dhan kale laga eegana ka fudud. Adduunyadu iskuma kaa sheegto e, asigoo ciyaal filkiis ah dul taagan, lana yaabban waxa ay ku ciyaarayaan, ayaa waxa qabanaya ciidamadii loo soo tababaray inay isaga iyo kuwa la midka ah ilaaliyaan, balse, dhaqan geliyay maahmaadii ahayd: “Miskiin baa misko la fuulo leh.”

 

Ciidamadii shuftada ahaa, balse, huwan magac nabad jir ah, ayaa xabsi u taxaabaya wiilkii nolol raadiska ahaa, ka dibna wuxuu la kulmayaa jirdil iyo in dusha laga saaro dembi uusan gelin, kuna mutaysan karo dil toogasho ah. Markii aad halkaa marinayso ayaad arkaysaa adigoo candhuufta yug siinaya, faruuryaha na qaniinaya, si kale uma taqaannid e, ciil kaambi ayaa kugu dhacaya.

Buuggii tirada badnaana waxaad uga laacaysaa hal fadhi. Sabab kale maahan ee waa macaanida sheekada iyo sida uu u xanaf tiray qoraagu, ugana ilaaliyay deelqaaf iyo is waydaarasho naha iyo nuxurka ka qaadda sheekada. Wiilkaas da’da yar halkii lagu dambeysiiyay adigaa lagaa doonayaa inaad ka salgaato, xabsigii lagu aamburana kasoo saarto. Dhib badan u mari maysid soo deyntiisa, kaliya waxa kaa xiga adigoo dhiganaha Godob iyo Gallad wada aqriya., taas ood ka baraneyso wax badan oodan aqoon asiidse aad u baahneyd.

 

Sheeka abuurku waa haybad Mawluhu bixiyo e, ma ahan awood ruux walba leeyahay, halkaas na qoraagu wuxuu ku gufeeyay awood sheegasho curineed iyo mid qoraal labada ba.

 

  • Ii oggolow inaan ku baro qoraha iyo Dhiganaha Godob iyo Gallad. Qoraha buuggu waa: Macallin, Barbaariye, bare sooyaal, qoraa, Aqoonyahan Xuseen Maxmed Cabdulle (Xuseen Wadaad) Dhiganahuhu wuxuu ka kooban yahay (396 bog) xajmiga warqaddiisuna tahay; (A5). Halka jeldigiisu yahay qafiif bilicsan oo bilaya sheekada iyo magaca ba.
  • Inta aan dhiganaha dhexda kaa gayn aan kuu bidhaamiyo waxa uu tebinayo magaca buugga iyo macnaha mugga leh ee ku jira, anigoo ka baadigoobaya suugaanta Soomaaliyeed ee dhaxal reebka ah.
  • Qaybihiisu waa: (22) mid walba tan kale ka anfariir badan tahay, kana dhilan tahay.
  • Waa maxay GODOB?Godob mar waa gef iyo fal abaal dhac ah oo qof ugu deyn gudayo qof hore wanaag ugu galladay. “Xumaan la kordhebay”Marna waa fal loo rogay dhankii wanaagsanaa oo godobti lafteedi ayaa lagu reebay godob kale. Say ku dhacday taasi? Inta aanan kaaga jawaabin taas, aan kuugu sii daro, in Weerta/weerdha Godob ay goysay qof nool oo Aadane ah qiimaheeda darteed. Iga rumayso oo sadarrada sii dhugo si aad uga salgaarto.Laba reer oo ood iyo ollog wadaag ah, ama xigto isu dhaw ah ayaa colaadi dhex martay, kolkaas ayaa markii la heshiisiinayay, waxay is dhaafsadeen (5) shan wiil iyo (5) gabdhood oo GODOB-REEB ah, si Godobti iyo xinkii dhexyiil loogu beddelo xidid iyo xigaalo. Hadda ba halkaas sow Godobtii ma noqon godob-reeb? Haah!
  • Waa maxay GALLAD?Gallad waa fal wanaag iyo abaal sheega, marna aan is beddelin oo wanaaggiisa u taagan goor walba iyo goob kasta ba. Gallad weligeed ba waxay u taagan tahay farxad iyo nayaayiir, meelna kama soo galaan walax dhimaal keena, sida qalbi jab iyo is cadaaweysi. Galladdu mar kale waa fal kowni ah oo Eebbuhu ku Galladu abuurkiisa. Marna waa sidaan soo tilmaamay oo waa abuur ama abaal uu Nooluhu galo ama isu galo.Ka kaalay aan labada ba, suugaanta ka dhex goobno e.
  • GODOB:Abwaan Maxamed Gacal Xaayow (AUN) wuxuu ku tilmaamay sidaan:
  • Guulloow Allahayow adoo, Gacala noo dooray
  • Ee gogosha noo dhigay guryaha, Guudka ka xijaaban
  • Gallad iyo abaal noo gashaye, Waan laguu gudin e
  • GODOB nagu fogaatiyo waxaa, Gucatay boogtiiye
  • Guumays hurdaayaa ka kacay, Gellin dhexaadkiiye
  • Geedki Aadan cunay baa Ibliis, Nagu gersaarshaa e
  • Gaaja noo ma haynine wixii, Shalay ba noo geeyay
  • Maanta na inaan guda galnaa, Waa geddow rabo e
  • Guux hooso moogiye la waay, Guursi daacadehe
  • Gobannimo gumaysigi Raggii, Galab ka soo reebay
  • Ee gacan shisheeye uga baxay, Gowracaa maray e
  • Gurdankii la waayay muusigii, Galab qamiisaade
  • Calankii shangeesood ahaa, Gaadda buluglowgi
  • Gubayr-now ka taagnaa jiraye, Geel jiraa huwan.**   **   **
  • Laashin Xasan Abuukar Calasow “Abaaji” asna wuxuu ku tilmaamay Godob sidaan:
  • Waxan gows adayg saday haddaan, Kuu galgaal bixiyo
  • Godka biyuhu waysugu tagaan, Jeexdintii godane
  • Ka war goobo geeddiga horseed, Waa gerqabayaa e
  • Gunburigaa darkaygii galee, Geela la cabaaya
  • Gasadiisa lama mayracdiyo, Golohow daaqaaye
  • Galab ceelku biya waa yohow, Iigu soo galaye
  • Gedkastoon ka yeela ba sibeey, Noqon lahayd goore
  • Gurbaannada kuwii tumay ayaan, GODOB u haystaaye
  • Gashigaygu ayagow la yaal, Waa na soo gudane
  • Gacan dhaafka iyo aabigaan, Gurayay raadkoor e
  • Guruubkii ujeeddada gurrucan, Gacan togaaleeyaay
  • Isla gurannay xaajada waxan, Kala gayoonnaa ba.**   **   **
  • Laashin: Siciid Muuse “Waxgarad” asna halkaan buu dhigay Godob,
  • Gob baa xidid leh gacal baa leh xigis, Gudis abaal baa leh
  • Gar baa furis leh geed baa leh tagis, Gubasho, ciil baa leh
  • Jannaa galis leh Naarbaa leh gubad, Godad qabuuraa leh
  • Xaqaa guul leh dulmigaa leh GODOB, Gocosha eex baa leh
  • Gaawaa culis leh Geenyaa leh qurux, Godal irmaan baa leh
  • Gu’ baa di’is leh geedaa leh bixis, Geeddi safar baa leh
  • Gal baa biya leh wabi baa gantama, Guuxna badahaa leh
  • Dhulku kala gabiibsane nimcada, Gayigan keennaa leh.**   **         ***
  • Laashin Garaad Nuur Xuseen asna sidaanuu ku tilmaamay, waliba gabaygaan wuxuu isugu keenay Godob iyo Gallad.
  • Guulaama Roob iyo haddeey, Guulatadu hoorto
  • Gugac iyo hillaac iyo haddey, Kiciso gaylaamo
  • Ninkaan guri makaab adag lahayn, Daadku wow gelliye
  • Geyigoo abaarsaday dhulkoo, Gaajo lala liito
  • Seddax guulna ow dhaanku yahay, Ceelka lagu gaaro
  • Gurgurshaa ninkaan haysan-baa, Gooman biyihiiye
  • Gebo gebo colaadeed haddow, Galawgu dhiillaabo
  • Gurdankiyo dabrayntii haddii, La isku geesaaso
  • Nin kaan gacalyo garab haysan baa, Guduri feentaaye
  • Galladdaya turriinshuhu haddow, Meel gal noqon waayo
  • Waa laga gudaa ruux wuxuu, GODOB xambaartaaye.**   **       ***
  • Halabuur Maxamed Cabdi “Aamaguul” wuxuu ku tilmaamay sidaan;
  • Nin walbaa garaad buu hadlaa, Gocashadiisaaye
  • Googgaale isagoo raboo, Gaar wax uga jeeda
  • Ninka yiri guntiisii intuu, Goob isugu keenay
  • Gebagebo colaadeed ninkii, Gawrac iga baajey
  • Xin engegan nin Geel iiga shubay, Gabar nin ii guurshay
  • Ninka iiga degay Geenyadiis, Guuro dhaxameedka
  • Afartaa i gacalaysatee GODOB ninkee baa leh.**     **       ***JIIFTO:Abwaan Hadraawi asna wuxuu ka yiri:
  • Ha ka guban mar baan iri
  • Gacan baaban u holladay
  • Inaan geysto dhawr jeer
  • Misna waxaan gudoonsadey
  • Horta inaan u kuur-galo
  • Halka loo gol-leeyahay
  • Waa goorma goorteed
  • Gef dhacaan u haystoo
  • GODOB baan tirsanayee
  • Show waa gartoodee
  • Garas jilif leh baan ahay.** ** ***
  • Abwaanad Farax Sheekh Cabdirisaaq waxay tiri sidaan:
  • Waxaa maanku guuraa
  • Garashadu habowdaa
  • Gar Allee la diriraa
  • GODOB weyn timaadaa
  • Marka uu gayaankaa
  • Garwadeen is moodoo
  • Ka guddoonsho taladaa
  • Ku yiraa gardaad iyo
  • Go’aankeyga soo raac
  • Oo gooni ii noqo
  • Is ka goo asxaab iyo
  • Gacal iyo xigaalkaa!**   ** ***
  • Laashin Cali Cabdi Cumar asna halkaan buu dhigay;
  • GODOB aniga oon gelin
  • Axdigiina gees marin
  • Kaga go’ay gayaankii
  • Haddii calafku gaabiyay
  • Gocashadu maxey tahay?”**   **   ***
  • Abwaan Xasan Cabdi Abtidoon wuxuu ku tilmaamay sidaan:
  • Haddii ruux guhaad iyo
  • GODOB iyo gaf kaa galo
  • Waxow geestay gaadhsii
  • Yaaney garasho kaa galin
  • Bal umuli garaadkoo
  • Rog rog xaajo gudo weyn
  • Naftaadana xakama gali
  • Yaanay gocon waxii dhacay.** **   ***
  • Abwaan Sharmaake Cabdixaliim Maxamed “Ilbir” wuxuu ku tilmaamay sida tan:
  • GODOB ruuxa gaystaa
  • Garan waa xusuusteed
  • Kan loo gaystay ciilkiyo
  • Galiilyada la ledi waa
  • Waana laba gudboon oo
  • Wakhtigaa mid garabsaday
  • Midka kale na gees maray.** **   ***
  • Laashimad Shamsa Sheekh Cali waxay ku tilmaantay sida tan;
  • Qalbi guray naf gaasiran
  • GODOB cashaq laga galay
  • Guhaad lagama waayee
  • Guullihii abuurtow
  • U gargaar awooddide.
  • GALLAD:Abwaan Faarax Shuuriye (AUN) wuxuu ku tilmaamay Gallad sidaan:
  • Mas galaalan good laba af lehe, Genaya waabaayo
  • Abris ninuu god uga soo baxoo, Micida gaarsiiyey
  • GALLAD Eebbe mooyiye inuu, Uga gargaaraaye
  • Sow inuu go’aa lama ogoon, Galawdu raageynin
  • Nin libaax ku gowriirsadoo, Garabku hooseeyo
  • Oo u guudka kala saaran yahay, Miciyo gaal-leefa
  • Haddaan guutadiisii ka celin, Gucumaloow Aarka
  • Sow inuu go’aa lama ogoon galawdu raageynin
  • Baddu nimey gurguurtoon aqoon, Gudubsi loo dhaafo
  • Oo Yaxaasku gaaddada marshoo, Gebiga dhaafsiiyey
  • GALLAD Eebbe mooyiye inuu, Uga gargaaraaye
  • Sow inuu go’aa lama ogoon, Galawdu raageynin
  • Guudkii Hiraab nin u gabyoon, Igu ogaan geeri
  • Ee caalinkeennii Gobaad, Hadalla gaarsiiyey
  • Gujaalaan ku ridi ee maxaa, Libin ahuu gaaray?”■■ ■■ ■■
  • Abwaan: Dhoodaan wuxuu yiri:
  • Gufaacada anaa soo gabrayee, Maanan gocoyayne
  • Galshax baan ku dhaarsiiyey iyo, Gaagur malabkeede
  • GALLAD mooyi saad uga naqiye, gaadeshaan huraye
  • Haddii fahanku kaa gaws qabsado, Saan isugu gaarey
  • Geyay iyo gabiir ayna jirin, Haw gunaanadine
  • Waxay kuugu geeddami qof geya, Inad u geysaaye.■■   ■■     ■■■
  • Sayid Maxamed Cabdulle Xasan, wuxuu ku tilmaamay Gallad sidaan;
  • Wixii guul darraystaba naflaha, Wow gaggabayaa e
  • Anigaba geddey igu faleen, Waa gaggaab culuse
  • GALLAD nimaan ka qabo laguma oga, Gebiga Daarood e
  • Giddigoodba waatay girliga, Nagu garaaceene
  • Anaa gaafahaaygii nadhaye, Gayste nabarkiiye
  • Anna waxaan rasaastuu gingimay, Gini colaadeede
  • Gabagabaha Bari waxaa ku xigi, Go’aha Iidoore.■■   ■■   ■■■
  • JIIFTO:Abwaan Cabduqaadir Xirsi Yamyam (AUN).
  • Muuqaalka guud iyo
  • Dhaqamada is geli kara
  • Canfartaan gudboonahay
  • Isku gibilna waan nahay
  • Oramada iyo gaallaha
  • Ayaan gacal wadaagnaa
  • Mahad aan go’ayn iyo
  • GALLAD Eebahaa lehe
  • Giddigood Rasuulladi
  • Uu geyiga usoo diray
  • Ninba diin u gooniya
  • Hala gola yimaadee
  • Isu soo gurkoodii
  • Tii geba-gebaysiyo
  • Gudhiggii kitaabada
  • Markii la isu geeyiyo
  • Guddoonshihii Ambiyadiyo
  • Waxaan haysanaa gacan.■■   ■■   ■■■
  • Abwaan Hadraawi wuxuu yiri:
  • Guudkayga boqorrada
  • Garaareeya heesaha
  • GALLAD qurux cod iyo luuq
  • Shimbiraha u gaarkaa
  • Gashan labada qaybood
  • Haddii ay galayrkiyo
  • Galgalkiyo fadhiistaan
  • Geesigooda caan baxay Gunta iyo salkaygana
  • Goodaaddo nacab iyo
  • Maska goodka halistaa
  • Inta bahal gurguurtiyo
  • Gugummaa ku shiri kara.■■   ■■   ■■■
  • Abwaan Maxamed Xuseen Faarax wuxuu ku tilmaamay Gallad sidaan:
  • Colaad gaamurtaay gorof
  • Godlo nabadda guraneey
  • Been gabraarataay gabbo
  • Runey goob walbaba gaar
  • Xummi gayfaney gamash
  • Wanaag gaabiyow orod
  • Guhaad gaardisaay gama’
  • GALLAD huruddayeey toos
  • Kibir gooddiyow gabax
  • Sammaan gaaxataay curo.Biyaaminta magaca ka kaalay, aan dhiganaha dhexdiisa isla dhuganno e.Maalintu waa maalin roobaad, abbaaraha ammintu waa seddex saac iyo nus subaxnimo, meesha la joogo waa xafiiska qareenka oo ku yaal xaafadda Raqay weyne oo ah meelaha ugu caansan beledka.Waxa iyaga oo aan is ogayn si kedis ah oo lama filaan ah u kulmay dad kala socda, haddana hal ujeeddo u wada socda, misna aan iska warqabin. Meesha la fadhiyo waa qolka afaafka hore ee fadhiga sugitaanka qareenka, waxa u dambeeyay oo soo galay waxa ay ahayd Maamma Dahabo oo iyadu rabtay uun in ay ballan uga sameyso qareenka galabta, si uu u soo booqdo xaafadda reer Maxaad-Cali.Waxa ka soo horreeyay oo isla goobta wada fadhiyo Col. Cabbaas oo laftiisa u yimid inuu qareenka siiyo warbixin uu ka siday arrinka ilmaha xiran, isla markaana wada sir culus oo uu rabo inuu qareenka la wadaago inta aanu u ambabixin meesha loo beddelay, arrinkaan uu daba socoday darteed.
  • “Dhib ma leh ee iyada soo hormari” ayuu qareenkii mar kale ku amray xoghayntiisa, iyana markiiba “waa yahay” ayay ku jawaab celisay. Xoghayntu markii ay ka soo baxday qolka qareenka ayay tiri “Maamma Dahabo soo dhaaf adigu” Maammadiina waa is taagtay una sii gudubtay qolkii qareenka………. ?
  • Kolkii uu qareenku sidaas ku amray xoghayntii, ayay iyana ku tiri: “Mudane, Maamma Dahabo dad badan baa ka soo horreeyay oo imaatinka meesha, iyadaa ugu dambeysay”.
  • Xoghaynta xafiiska qareenka, ayaa waxa ay u gashay Qareenka oo howl adag faraha kula jiray, kuna mashquulsanaa diyaarinta gal dacwadeed culus uu gacanta ku haayay, waxa ayna u sheegtay dadka sugaayo magacyadooda, kolkii ay u dhammaysay magacyada ayuu qareenku qosol la dhoolla caddeeyay, umase sheegin sababta ee waxa uu ku yiri, soo gudbi Maamma Dahabo.
  • Goobta waxa ka muuqdaahi, waa kulan noqon kara afar geesood, waa dad isku ujeddo ah idil ahaantoodna, si iskaa wax u qabsa ah iyo gurmad walaalnimo ah ugu gargaaraya carruurta awood sheegashada iyo shaatiga dowladda lagu xirxirtay ee dembi aysan gelin dusha laga saaray, iyadoo la yaqaan lana ogyahay kuwii geystay oo la doonayo in ay xornimo ku daaqaan.
  • Sidoo kale, waxa isna goobta wax ka fadhiya qoraa sare Afrax oo suxufi ah arrinkaan wax ka qoray, kalana kulmay handadaad caga jugleyn ah iyo cabsi gelin la xariirta inuu faraha kala boxo hawlaha aan loo dirsan ee uu gacmaha kula jiro, haddii kale uu u diyaar garoobo ciqaab adag iyo cawaaqib xumo dhib weyn ku reebi doonta!. Suxufigu wuxuu goobta u yimid, ayaa ah “In uu la socodsiiyo qareenka cabsi gelinti iyo caga jugleyntii uu la kulmay intii uu ku guda jiray howsha baaristii uu ku sameynayay arrinkii ilmaha lagu soo eedeeyay”.
  • SOO JEEDINDhiganaha Godob iyo Gallad waa dhigane mudan inay aqriso qof walba oo Soomaaliyeed, dhugna u yeelato dhacdada uu tebinayo oo ah, mid ay ummadda Soomaaliyeed u oon qabto. Qoraagu wuxuu iftiimiyay dhacdo ku cibro qaadasho mudan in la dhaqangeliyo oo la dabbaqo na u baahan. Tusaalaha buuggu farfiiqayo haddii si dhab ah loogu dhaqmo waxa hubaal ah in ummaddeenna garaadkeedu dhismayo/kobcayo. Sidaa awgeed waa dhigne NOPEL ah, mudanna in falsafada ku aasan lagu turjumo afad kale, waa haddii qoraaga oggolaansho looga helo e.
  • GUNAANADFalaqayn-tu way ila fogaatay, wax kale maahan ee waa qiimaha dhiganuhu u leehay afka iyo bulshada. In aan dhowr bog oo kala duwan ka bidhaamiyo se amminkaa ii diiday, waxan se rejaynayaa inaad mar uun aqrin doonto, kolkaas na aad dhabaysan doonto inta aan kaaga tilmaamay iyo inta kale ee aan ka gaari waayay ba.
  • AFEEF:Afeef hore la how, ama adkaysi damo waa mah-maah dhahan e, waan ka afeefanayaa haddii aan daawga garan waayay, ma gefe waa Ilaahay oo ma jiro qof aan wax sagsaagin, haddii se ay iga dhacday ma ahan ku talogal ee waa qalin taraarax iyo xeelad li’i qoraaga buuggu na shaqo kuma leh.“Shifo ku aqriso GODOB iyo GALLAD”Falaqayn-ta Godob iyo Gallad W/D: Xasan Cabdulle Calasow “Shiribmaal”

You might also like More from author

Leave A Reply